Podstawowe zasady zbierania w parkach krajobrazowych
Parki krajobrazowe na Dolnym Śląsku – m.in. Ślężański Park Krajobrazowy, Park Krajobrazowy Doliny Baryczy czy Park Krajobrazowy Gór Sowich – to obszary chronione, w których obowiązują szczególne reguły korzystania z zasobów leśnych. Zbieranie grzybów, jagód, jeżyn czy ziół na własne potrzeby jest co do zasady dozwolone, ale wyłącznie pod warunkiem przestrzegania przepisów ustawy o ochronie przyrody oraz regulaminów poszczególnych parków. Podstawową zasadą jest ręczne pozyskiwanie runa leśnego – nie wolno używać narzędzi typu grabie, haki ani żadnych urządzeń mechanicznych, które mogłyby uszkodzić ściółkę lub korzenie roślin. Zakazane jest również wyrywanie roślin z korzeniami, a także niszczenie drzew, krzewów i grzybni. Wszelkie działania, które mogłyby doprowadzić do degradacji ekosystemu, są zabronione i podlegają karze.
Ważne jest rozróżnienie między parkiem krajobrazowym a rezerwatem przyrody lub parkiem narodowym. W parkach krajobrazowych zbieranie runa leśnego na użytek własny jest zwykle regulowane, ale nie wymaga uzyskiwania zezwolenia. Natomiast w rezerwatach przyrody obowiązuje całkowity zakaz zbierania – naruszenie go grozi wysokim mandatem. Podobnie w parkach narodowych, gdzie dopuszczalne jest zbieranie tylko w wyznaczonych strefach i często za opłatą. Dlatego przed wyruszeniem na grzyby warto sprawdzić, czy dany obszar nie jest objęty ostrzejszym reżimem ochronnym. Na Dolnym Śląsku wiele atrakcyjnych grzybowisk znajduje się właśnie w granicach parków krajobrazowych, co daje możliwość legalnego zbioru, jeśli tylko przestrzega się lokalnych zasad.
Limity, zakazy i gatunki chronione – na co uważać
W parkach krajobrazowych województwa dolnośląskiego często obowiązują ograniczenia ilościowe. Choć przepisy nie są jednolite, w wielu tego typu obszarach przyjęto limit do 5 kilogramów grzybów na osobę dziennie. Podobne limity dotyczą owoców runa – jagód, borówek czy jeżyn. Przekroczenie tej granicy może zostać uznane za zbiór o charakterze przemysłowym, który wymaga już odrębnego zezwolenia wydawanego przez dyrektora parku. Za nielegalny zbiór w ilości przekraczającej normę grozi mandat w wysokości od 100 do 5000 złotych, a w skrajnych przypadkach sprawa może trafić do sądu.
Kolejnym istotnym aspektem są gatunki chronione. W polskich lasach, także w parkach krajobrazowych Dolnego Śląska, występuje wiele grzybów objętych ścisłą ochroną – na przykład sromotnik bezwstydny, purchawica olbrzymia czy smardz przystosowany. Zbieranie ich jest całkowicie zabronione, a nawet przypadkowe zerwanie może skutkować mandatem. Podobnie jest z roślinami runa – mchy, porosty, widłaki, borówka bagienna czy kruszczyk błotny podlegają ochronie. Przed wyjściem do lasu warto zapoznać się z aktualnym wykazem gatunków chronionych publikowanym przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska. Pamiętajmy też, że zakazane jest niszczenie grzybni – wyrywanie grzybów z podłoża, a nie ich odcinanie, może naruszyć strukturę grzybni i jest uznawane za wykroczenie.
- Limit dzienny w parkach krajobrazowych: do 5 kg grzybów i 5 kg owoców runa na osobę (zależnie od regulaminu danego parku).
- Zakaz używania grabek, wideł oraz innych narzędzi uszkadzających ściółkę.
- Całkowity zakaz zbierania mchów, porostów i roślin objętych ochroną.
- Obowiązek pozostawienia okazów grzybów, co do których nie mamy pewności co do gatunku – lepiej nie ryzykować.
- Mandat za naruszenie zasad może wynieść od 100 zł do 5000 zł, a w przypadku szkód w środowisku – nawet więcej.
Gdzie szukać informacji i jak uniknąć mandatu – praktyczne wskazówki
Podstawą uniknięcia mandatu jest wiedza o konkretnym terenie, na który się wybieramy. Dolnośląskie parki krajobrazowe mają własne regulaminy i mapy, na których oznaczono strefy ochronne, szlaki oraz miejsca szczególnie wrażliwe. Warto przed sezonem odwiedzić strony internetowe Dolnośląskiego Zespołu Parków Krajobrazowych (DZPK) lub poszczególnych parków. Znajdziemy tam informacje o limitach, zakazach oraz aktualnych komunikatach, np. o czasowym zamknięciu niektórych obszarów z powodu ochrony ptaków czy odnowy drzewostanu. Przydatne są również aplikacje mobilne, takie jak „mLas” czy „Grzyby Polski”, które w czasie rzeczywistym podpowiadają, gdzie można zbierać legalnie.
Praktyczne rady, które pomogą uniknąć nieprzyjemności: nigdy nie zbieraj grzybów w rezerwatach przyrody ani w strefach ochrony ścisłej parków krajobrazowych – informują o tym tablice przy wejściu. Używaj pojemników przewiewnych (koszyki, siatki) zamiast plastikowych worków – worki powodują szybkie psucie się grzybów, ale też są sygnałem dla strażników, że zbiór może być masowy. Zawsze noś przy sobie dokument tożsamości – strażnicy parku mają prawo wylegitymować grzybiarza. W przypadku wątpliwości co do zasad obowiązujących w danym miejscu, zapytaj w siedzibie parku lub w nadleśnictwie. Pamiętaj, że w parkach krajobrazowych można legalnie zbierać grzyby i runo leśne, ale tylko z poszanowaniem przyrody i przepisów – odpowiedzialne zachowanie to gwarancja udanego grzybobrania bez mandatu.